14 jul 2026
Arbeids- en organisatiepsycholoog, somnoloog, trainer en balansexpert Barbara Mulder
verzorgt bij RINO Amsterdam de cursussen Inleiding in slaap en CGT-I, Slaap en slaapstoornissen en In balans blijven als zorgprofessional. Ze richtte in 2011 de psychologenpraktijk Slaapmakend op en later volgde trainingsbureau BalansMakend, waar ze preventief aandacht besteedt aan de balans, slaap en mentale fitheid van medewerkers.
In dit interview vertelt Barbara meer over de cursus In balans blijven als zorgprofessional, want hoe doe je dat: in balans blijven in een vak waar de werkdruk zo hoog is?
Wat was de aanleiding voor het ontwikkelen van deze cursus? Heb je zelf misschien ook problemen gehad met het behouden van een gezonde balans?
Barbara: "De aanleiding ontstond eigenlijk vanuit mijn werk met mensen die slaapproblemen hebben. Wat ik daar steeds zag, is dat mensen vaak al jarenlang aan het worstelen zijn met hun slaap voordat ze hulp zoeken. Terwijl een ontregelde slaap vaak juist een eerste signaal is dat er iets uit balans raakt.
Ik dacht: hoe mooi zou het zijn als we mensen al eerder kunnen versterken? Dus voordat ze uitvallen of ernstige klachten ontwikkelen. Want als je die balans eerder kunt verstevigen, kun je vaak ook voorkomen dat mensen langdurig overbelast raken.
Juist zorgprofessionals lopen daarin extra risico. Van psychologen en andere zorgverleners wordt de hele dag cognitief en mentaal ontzettend veel gevraagd. Je bent voortdurend actief aan het luisteren, analyseren en schakelen. Dat vraagt veel van je brein. Daarnaast is de werkdruk hoog, zijn er administratieve verplichtingen en ligt de caseload vaak flink onder druk.
Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat je als psycholoog of andere zorgverlener tijdens een gesprek je eigen emoties vaak even moet parkeren. Stel dat je privé iets ingrijpends meemaakt, dan moet je er toch volledig kunnen zijn voor de ander. Dat kan soms een fijne afleiding zijn, maar het vraagt ook veel van iemand. Daarom wilde ik juist deze doelgroep handvatten geven om eerder stil te staan bij hun eigen balans.
Ik weet ook uit eigen ervaring hoe belangrijk dat is. Na een extreem gecompliceerde bevalling heb ik zelf lange tijd klachten gehouden die vergelijkbaar waren met een zware burn-out. Ik merkte dat ik mijn werk als psycholoog niet zomaar kon oppakken, omdat er juist cognitief zoveel van je gevraagd wordt.
Dat is voor mij een heel leerproces geweest. Ik heb bijvoorbeeld bewust besloten om tijdelijk geen cliënten meer te behandelen en me meer te richten op trainingen geven. Dat was geen gemakkelijke keuze om te maken, maar wel een belangrijke.Ook heb ik moeten accepteren dat mijn grens anders ligt dan die van sommige collega's. Waar de één zeven cliënten op een dag ziet, ligt mijn maximum op vier. Je hoeft jezelf niet te vergelijken met anderen. De vraag is vooral: wat heb jij nodig om gezond te kunnen blijven functioneren? Soms betekent dat dat je keuzes moet maken die misschien niet vanzelfsprekend zijn."
Welke doelgroep heb je in gedachten voor deze cursus?
Barbara: "Ik denk dat deze cursus eigenlijk voor iedere zorgprofessional waardevol is. Mensen die goed in balans zijn, denken vaak: 'Dat heb ik niet nodig.' En mensen die niet goed in balans zijn, voelen juist die haast en gejaagdheid. Die denken: 'Ik heb daar helemaal geen tijd voor.' Terwijl het juist dan kan helpen om jezelf die ruimte wél te gunnen en stil te staan bij wat je nodig hebt.
Ook als je het gevoel hebt dat je goed in balans bent, is het waardevol om te onderzoeken of dat echt zo is en hoe je ervoor zorgt dat dat ook zo blijft. Ik zie de cursus daarom als een soort APK'tje voor jezelf: even bewust stilstaan bij hoe het met je gaat en waar je eventueel kunt bijsturen."
Veel zorgprofessionals zijn gewend om eerst voor anderen te zorgen. Waarom is het juist in de zorg zo lastig om aandacht te houden voor je eigen balans en energie?
Barbara: "Veel mensen kiezen voor de zorg omdat ze graag iets voor anderen willen betekenen. Dat is een prachtige eigenschap, maar het brengt ook een valkuil met zich mee. Mensen die graag geven, zetten zichzelf vaak minder snel op de eerste plaats.
Daar komt bij dat de zorgsector een hoge werkdruk kent. Er is veel administratie, er zijn veel verantwoordelijkheden en de agenda zit vaak vol. Daardoor neem je weinig tijd om echt stil te staan bij wat je nodig hebt.
Tijdens de cursus kijken we daarom heel praktisch naar waar je wél invloed op hebt. Misschien kun je de werkdruk niet direct veranderen, maar je kunt vaak wel anders omgaan met je werkdag. Bijvoorbeeld door tussen twee gesprekken bewust vijf minuten reflectietijd in te plannen. Niet om je dossier bij te werken, maar echt voor jezelf. Even uit het raam kijken, een kop thee drinken of stilstaan bij hoe het vorige gesprek ging.
Dat lijken kleine dingen, maar juist die schakelmomenten geven je brein de kans om te herstellen. Daarnaast kijken we ook naar vragen als: hoe start je je werkdag, hoe sluit je hem af, hoe richt je je pauze in en waar kun je invloed uitoefenen op je agenda?
Soms ontdek je ook dat niet zozeer het vak, maar de manier waarop je werk georganiseerd is niet meer bij je past. Dat kan een belangrijke conclusie zijn. Het doel van de cursus is vooral om te onderzoeken waar jij invloed op hebt om je werk en leven weer beter passend te maken."
Wat is volgens jou het verschil tussen 'volhouden' en echt met energie, bevlogenheid en voldoening blijven werken?
Barbara: "Als je vooral aan het volhouden bent, leef je eigenlijk heel reactief. Je bent voortdurend aan het rennen, vliegen en brandjes aan het blussen. Aan het einde van de werkdag ben je vooral opgelucht dat het erop zit. Vaak merk je ook dat je 's avonds alweer opziet tegen de volgende dag.
Mensen kunnen dat heel lang volhouden, maar het kost ontzettend veel energie.
Wanneer je echt in balans bent, voelt dat heel anders. Dan ga je met plezier naar je werk en heb je ook ruimte om vooruit te kijken en proactief te zijn in het oppakken van taken. Je kunt nadenken over wat je leuk vindt, waar je energie van krijgt en welke stappen je daarin wilt zetten.
Misschien merk je dat je juist meer complexe casussen wilt doen, of juist liever kortdurende behandelingen. Omdat je niet alleen maar bezig bent met overleven, ontstaat er ruimte om bewust keuzes te maken. Je voelt beter wat je nodig hebt en kunt daar ook daadwerkelijk iets mee doen."
Een deel van de cursus vindt buiten plaats. Waarom is dat en wat kunnen cursisten hiervan verwachten?
Barbara: "Dat doen we heel bewust in het kader van ‘Practice what you preach’. Als je cliënten adviseert om regelmatig rustmomenten te nemen, maar je doet dat zelf nooit, dan gaat dat op een gegeven moment schuren.
Buiten zijn is bovendien een belangrijk onderdeel van een gezonde leefstijl. Daglicht en natuur hebben een positief effect op ons brein. Door zelf te ervaren hoe prettig het is om buiten bezig te zijn, wordt de stap ook kleiner om dat later zelf toe te passen of mee te nemen in gesprekken met cliënten.
De oefeningen sluiten inhoudelijk aan bij de thema's van de cursus. We werken bijvoorbeeld met persoonlijke waarden of signalen van balans en disbalans. In plaats van die alleen op papier te zetten, gebruiken we de omgeving.
Je kunt bijvoorbeeld in de natuur op zoek gaan naar een symbool dat voor jou staat voor hoe disbalans voelt. Voor de één is dat misschien een brandnetel die schuurt en prikt, voor iemand anders juist een afgebroken tak of een dor blad. Daardoor wordt zo'n inzicht veel tastbaarder en blijft het ook beter hangen.
Daarnaast helpt buiten zijn om letterlijk uit je hoofd en meer in je lichaam te komen. Je bent in beweging, meer in het hier en nu en daardoor ontstaat vaak makkelijker ruimte voor reflectie."
Je behandelt tijdens de cursus ook balansgewoonten voor elke dag. Heb je daar een voorbeeld van?
Barbara: "Balansgewoonten zijn heel persoonlijk. Wat voor de één werkt, hoeft voor de ander niet te werken. Daarom onderzoeken deelnemers vooral welke gewoonten bij hen passen.
Dat kunnen heel praktische dingen zijn. Bijvoorbeeld bewust op de fiets naar je werk gaan, na ieder cliëntgesprek vijf minuten schakeltijd nemen of aan het einde van je werkdag een kwartier reserveren om te reflecteren op de dag: waar ben je tevreden over? Wat wil je morgen anders doen? Zo stap je met een veel leger hoofd je privéleven weer in.
Ook een prikkelvrije lunchwandeling kan veel verschil maken. Veel zorgverleners luisteren de hele dag naar cliënten en gaan tijdens de lunch vervolgens ook weer volop in gesprek met collega's. Voor sommige mensen is dat prettig, maar voor veel breinen is het juist helpend om even helemaal geen nieuwe prikkels binnen te krijgen.
Daarnaast kijken we ook verder dan de werkdag. Hoe ziet je week eruit? Plan je voldoende tijd in om op te laden? Geef je aandacht aan de mensen en waarden die belangrijk voor je zijn? Als je bijvoorbeeld een liefdevolle relatie belangrijk vindt, maar daar nooit tijd voor maakt, gaat dat op een gegeven moment wringen.
Het gaat uiteindelijk steeds om dezelfde vraag: hoe richt jij je leven zo in dat je voldoende oplaadt om met plezier en energie te kunnen blijven werken en leven?"
Ben je benieuwd of deze cursus iets is voor jou? Lees er dan hier meer over.