Intieme terreur in de behandelpraktijk

Over de cursus

Intieme terreur, ook wel dwingende controle, is een vorm van geweld die moeilijk te herkennen is. In de behandelpraktijk worden klachten daardoor geregeld anders geduid terwijl de onderliggende dynamiek van intieme terreur buiten beeld blijft. Het gaat om structureel machtsmisbruik, niet om een relatieprobleem. Waarom blijft het zo makkelijk onder de radar? Deze eendaagse cursus biedt professionals kennis en inzicht in de verborgen dynamiek en het belang van tijdige signalering.

Inhoud

Intieme terreur kenmerkt zich door subtiele maar ingrijpende patronen als intimidatie, manipulatie, controle en isolatie. Veelal zonder fysiek geweld. In 2024 waren 200.000 Nederlanders slachtoffer van dwingende controle in huiselijke kring (CBS/WODC). Het gaat om langdurige patronen van controle en machtsongelijkheid. Onder jongeren 16-18 jaar gaf 16% aan psychisch geweld in huiselijke kring te hebben meegemaakt. Het percentage van slachtoffers en plegers in de ggz is hoog.

Intieme terreur leidt tot een voortdurend gevoel van onveiligheid en dreiging en heeft diepgaande emotionele gevolgen voor slachtoffers als PTSS en suïcidaliteit. Zij raken verward en gaan twijfelen aan zichzelf, voelen zich gevangen. Ook na het beëindigen van de relatie kan de dynamiek voortduren of escaleren, met name als er kinderen betrokken zijn. Kinderen zijn onderdeel van de dynamiek en de gevolgen hiervan zijn schadelijk tot in de volwassenheid. Uit onderzoek blijkt dat toenemende controle en stalking belangrijke waarschuwingssignalen kunnen zijn in de aanloop naar femicide.

Door onvoldoende bekendheid met intieme terreur is de situatie voor hulpverleners van buitenaf vaak ‘complex’. Wanneer intieme terreur niet wordt herkend, kunnen behandelaren onbedoeld onderdeel worden van de dynamiek en meebewegen met het (dominante) perspectief van de pleger. Interventies kunnen daardoor de dynamiek in stand houden of versterken, bijvoorbeeld door meervoudige partijdigheid waarbij het slachtofferschap niet wordt erkend. Dit vraagt om scherpe observatie op basis van feiten, reflectie op eigen beïnvloedbaarheid en professionele begrenzing. Kennis van en inzicht in deze dynamiek kan helpen voorkomen dat signalen van intieme terreur in de behandelkamer worden gemist of geïnterpreteerd als relatie- of scheidingsconflict.