Groepsdynamiek in het onderwijs

Over de cursus

Groepsdynamiek is een belangrijk thema in scholen. Het kan in de klas ‘lekker lopen’: de sfeer is  goed en leerlingen komen samen tot leren. Er kan ook onrust zijn: de leerlingen beïnvloeden elkaar negatief en er ontstaat een onprettige sfeer. Als een leraar zicht heeft op de groepsdynamiek, dan kunnen er gerichte interventies worden ingezet die het leren en het welbevinden van de leerlingen bevorderen. Hoe kan je hierin een rol spelen?

Inhoud

Groepsdynamiek is een breed concept dat alle sociale interacties en wederzijdse invloeden van gedrag van leerlingen op elkaar beschrijft. Groepsdynamiek is een hele verzameling van sociale processen, zoals hoe leerlingen een bepaalde sociale positie in de klas krijgen, hoe ze vriendschappen vormen, op welke manier leerlingen elkaar in gedrag versterken, of gedrag laten zien om hun positie in de groep te behouden.  

Een positieve dynamiek in de groep is goed voor het welbevinden van leerlingen, en hun gedrag, maar ook voor de sociale acceptatie en inclusie van leerlingen. Een negatieve dynamiek in de klas kan zorgen voor gevoelens van onveiligheid bij leerlingen. Bij leerkrachten kan een negatieve dynamiek leiden tot veel stress en handelingsverlegenheid. Zowel voor leerlingen als voor leraren is het dus belangrijk om stil te staan bij de groepsdynamiek in de klas.

In je werk in het onderwijs stellen leerkrachten je hulpvragen op leerlingniveau en op groepsniveau. Praktijkvoorbeelden op leerlingniveau kunnen zijn: ‘Minke is zo teruggetrokken in de klas, ik weet eigenlijk niet wat ik daarmee moet’, ‘Jari moet altijd het laatste woord hebben, en hij krijgt de lachers ook nog eens op zijn hand. Tot nu toe werkt er niets’. Een ouder kan aangeven: ‘Mijn zoon voelt zich onveilig in deze klas, er gebeurt zoveel. Hij slaapt er niet goed van’. Op groepsniveau kun je denken aan een situatie als: ‘Ik krijg het niet voor elkaar met deze klas, ze blijven maar op elkaar reageren, ik ben continu brandjes aan het blussen. Ik weet niet hoe lang ik dit nog trek’.

Ook vragen op leerlingniveau vragen meestal om inzicht in de dynamiek op het niveau van de groep.

Wetenschappelijke inzichten met betrekking tot groepsdynamische processen kunnen je helpen bij het adviseren van leraren bij deze hulpvragen of bij het scholen van schoolteams. In deze cursus leer je een vertaling maken van de wetenschappelijke inzichten naar je werk in het onderwijs.